Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wraz z klasztorem założono w II połowie XIII w. przez Zakon Cystersów przybyłych z Jędrzejowa. Opactwo rudzkie od średniowiecza było ważnym ośrodkiem religijnym, kulturalnym i szkolnym na Śląsku, posiadającym bibliotekę i skryptorium. Po kasacji zakonu w 1810 r. zabudowania klasztorne przejęli książęta raciborscy, Wiktor Rothenburg, a potem ród Hohenlohe-Sschillingsfűrst. Kompleks wraz z kościołem został zniszczony w 1945 roku przez wkraczające oddziały armii radzieckiej. Od roku 1998, zespół pałacowo - klasztorny wraz z przypałacowym parkiem jest we władaniu diecezji gliwickiej. W kościele, ostatnio podniesionym do rangi bazyliki mniejszej, znajduje się obraz Matki Boskiej Rudzkiej.